Monika Orłowska

radca prawny

Jestem radcą prawnym. Mam za sobą kilka lat pełnienia obowiązków prokuratora. Wcześniej pracowałam w samorządzie terytorialnym. W zakresie swoich obowiązków miałam współpracę z organizacjami pozarządowymi i lokalnymi przedsiębiorcami.
[Więcej >>>]

Skorzystaj z pomocy

Majątkowa małżeńska wspólność ustawowa

Monika Orłowska18 lutego 2021Komentarze (0)

Małżonek właścicielem majątku objętego
wspólnością majątkową

Z chwilą zawarcia małżeństwa,  z mocy ustawy (to znaczy, że nic więcej nie trzeba robić, tylko zawrzeć małżeństwo) pomiędzy małżonkami powstaje wspólność majątkowa (wspólność ustawowa).

Ta wspólność obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania za wyjątkiem tych, które wejdą do majątku osobistego.

Wspólność ustawowa oznacza, ze każdy ze współmałżonków ma prawo do całości majątku wspólnego. I nie ma znaczenia okoliczność, ze jedno z małżonków zarabia miesięcznie 1 tysiąc złotych, a drugie – 20 tysięcy. Każdemu z nich przysługuje prawo do dysponowania łącznie 21 tysiącami zł miesięcznie*.

Te, obowiązującą z mocy ustawy zasadę małżonkowie mogą zmienić i inaczej uregulować ustrój majątkowy, który będzie obowiązywał w ich przypadku. Ba – można to zmienić jeszcze przed zawarciem małżeństwa. Jeżeli jednak nie zostanie zawarta przed notariuszem umowa zmieniająca małżeński ustrój majątkowy obowiązują zasady ogólne.

Majątkowa małżeńska wspólność ustawowa

Jak powstaje majątek wspólny

Majątek wspólny zaczyna się tworzyć od chwili zawarcia związku małżeńskiego.

Oznacza to, że do ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej wchodzą te składniki majątku, które zostaną nabyte po zawarciu małżeństwa.

Nie wchodzi do ustawowej wspólności majątkowej to, co było własnością każdego z nowożeńców zanim stali się małżonkami.

O ile umowa, na podstawie której majątek jest nabywany nie określi tego inaczej, to może nie mieć znaczenia okoliczność, czy dany składnik majątkowy nabędzie jeden z małżonków, czy też zostanie nabyty przez oboje małżonków. Na przykład, gdy w trakcie małżeństwa kupimy auto, obowiązuje nas ustrój wspólności ustawowej, a jako nabywcę wpiszemy tylko jednego z małżonków, to i tak to auto weszło do majątku wspólnego. Aby było inaczej, trzeba w umowie wyraźnie napisać, że auto jest nabywane do majątku osobistego.

Podobnie, jeżeli w umowie notarialnej, dokumentującej zakup nieruchomości, notariusz wpisze jako nabywcę tylko jednego z małżonków, a zakup nastąpił za pieniądze z majątku wspólnego, to można ustalić, że nieruchomość weszła do majątku wspólnego.

W pozostałych przypadkach (tj. poza sytuacją przymusowego ustroju majątkowego), jeżeli pomiędzy małżonkami nie zostanie zawarta umowa, która zmieni ich majątkowy ustrój małżeński, to wszystko, co od chwili zawarcia małżeństwa nabędą małżonkowie (wspólnie lub osobno) za wyjątkiem składników wyraźnie ustawowo wyłączonych do majątku osobistego, wchodzi w skład majątku wspólnego.

O tzw. przymusowym ustroju majątkowym wspominałam tutaj.

Majątkowy ustrój małżeńskiej ustawowej wspólności majątkowej został w Polsce uregulowany w ten sposób, że enumeratywnie wyliczono te elementy, które (o ile nie zostanie to odmiennie uregulowane w umowie pomiędzy stronami) nie wchodzą do majątku wspólnego. Te elementy składają się na tzw. majątek osobisty, odrębny dla każdego z małżonków.

Majątek osobisty małżonków

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, ale UWAGA – spadkodawca lub darczyńca może inaczej postanowić i zaznaczyć, że spadek po nim, bądź darowizna mają wejść w skład majątku wspólnego. ;musi to być jednak wyraźnie zaznaczone (zobacz też: Odwołanie darowizny – kiedy można żądać zwrotu)
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. spółki cywilne);
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; ale UWAGA: nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (surogacja), chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Majątek wspólny

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, ze zm.)

Zarządzanie majątkiem wspólnym

Małżonkowie z jednej strony rozstrzygają wspólnie o całym majątku, objętym wspólnością majątkową małżeńska. tak jak i o wszystkich innych istotnych sprawach rodziny. Z drugiej strony każde z nich może samodzielnie podejmować różne decyzje w ramach tak zwanego zwykłego zarządu.

Jeżeli w danym przypadku małżonkowie nie są w stanie wspólnie zadecydować – w braku porozumienia każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu.

Takie wsparcie zewnętrznej instytucji może czasem załagodzić spór i uregulować pogubione relacje.

Nie zawsze jednak trzeba kierować się do sądu. Dobre przykłady jak można naprawić relacje pomiędzy małżonkami znajdziesz m.in. w tych wpisach:

Podsumowując:

  1. Jeżeli przepisy przewidują, że dana rzecz wchodzi do majątku osobistego, to – jeżeli inaczej tego nie uregulujemy – nabyty przedmiot  wchodzi do majątku osobistego. Tak jest na przykład z rzeczami otrzymanymi na podstawie umowy darowizny lub spadkobrania.
  2. Jeżeli przepisy nie zastrzegają, że coś wchodzi w skład majątku osobistego – uznaje się (przy braku odmiennej umowy), że nabyty składnik majątku wszedł do majątku wspólnego.
  3. Możesz mieć wpływ na skład swojego majątku osobistego i majątku wspólnego – zawierając odpowiednią do potrzeb umowę.

Porada prawna w prezencie ślubnym?

Z mojej praktyki wynika, ze stosunkowo najwięcej pytań (zadawanych zwykle już po zawarciu małżeństwa) dotyczy właśnie

  1. wspólności majątkowej,
  2. ochrony majątku osobistego sprzed zawarcia małżeństwa,
  3. sposobów realizacji obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny.

Może właśnie dlatego pomysł „porada prawna w prezencie ślubnym” spotka się z dużą wdzięcznością nowożeńców?

*Uwaga – proszę pamiętać, że wpis blogowy jest zawsze pewnym uproszczeniem. Z tego powodu w tym miejscu nie piszę na przykład o podziale majątku wspólnego, w wyniku którego majątek dzieli się pomiędzy małżonków (lub byłych małżonków) po połowie, bądź ustala nierówne udziały w majątku wspólnym. Nie piszę tu rozliczeniu nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków, czy rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. O tym, być może, będzie mowa kiedy indziej.


Wpisy na tej stronie nie są poradami prawnymi. Zawierają ogólne zarysy obowiązujących przepisów i przykłady możliwości regulacji prawnej rożnych życiowych sytuacji. Ich celem jest popularyzacja wiedzy i przybliżenie jej zainteresowanym osobom.

W każdej sprawie własnej należy się skonsultować bezpośrednio z radcą prawnym lub adwokatem, aby móc uniknąć zagrożeń dla interesu prawnego swojego, rodziny i firmy i poznać szczegółowo korzystne regulacje prawne.

Oczywiście, jeśli potrzebujecie Państwo konsultacji ze mną – zapraszam do kontaktu. Z przyjemnością Państwu pomogę. Mój adres e-mal: poczta@orlowskam.com  tel. 530 892 582

Zdjęcie w poście: Anthony Tran on Unsplash

POMÓŻ SOBIE - POMÓŻ INNYM

Powiedz mi o tym, że dzwonisz/piszesz do mnie po przeczytaniu tego artykułu, dzięki temu 10% honorarium trafi na konto Fundacji web.lex.

W czym mogę Ci pomóc?

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Monikę Orłowską, działającą pod firmą Kancelaria Radcowska i Mediacyjna Radcy Prawnego Moniki Orłowskiej w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.

    { 0 komentarze… dodaj teraz swój }

    Dodaj komentarz

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Kancelaria Radcy Prawnego Moniki Orłowskiej w celu obsługi komentarzy. Szczegóły: polityka prywatności.

    Poprzedni wpis:

    Następny wpis: